Mo 32 – Monument voor de gevallen werknemers van het PTT-bedrijf – Den Haag

Nassauplein, Den Haag

1947-48

monument voor de gevallen werknemers van de ptt - foto: loek van vlerken 20.07.2012   monument voor de gevallen werknemers van de ptt (detail) - foto: loek van vlerken 20.07.2012monument voor de gevallen werknemers van de ptt (detail) - foto: loek van vlerken 20.07.2012monument voor de gevallen werknemers van de ptt (detail) - foto: loek van vlerken 20.07.2012monument voor de gevallen werknemers van de ptt (detail) - foto: loek van vlerken 20.07.2012
Italiaanse travertin, 700 cm

Het monument van Hildo Krop is een zuil, bekroond met een kapiteel waarin Sint-Joris en de draak zijn afgebeeld. Op het kapiteel is een beeld van een staande mannenfiguur geplaatst, wat de verpersoonlijking is van de herrijzenis. Aan de voet van de zuil bevindt zich een beeldengroep van een liggende vrouwen- en mannenfiguur, zij symboliseren de oorlogsslachtoffers.

inscriptie met tekst van Krop:

VELEN VIELEN – ZO WEERLOOS
ALS HALMEN VOOR DE ZEIS
ENKELEN STONDEN – EN ZONGEN
ZONGEN EEN OUDE WIJS
DE OUDE WIJS VAN VRIJHEID
DIE TRILT IN ELK LEVEND HART

De tekst op de achterzijde van het voetstuk luidt:

OPGERICHT TER NAGEDACHTENIS
VAN DE WERKERS VAN HET PTT-BEDRIJF
GEVALLEN IN DE OORLOGSJAREN
1940-1945

monument voor de gevallen werknemers van de ptt aan de Zeestraat - foto: hildo krop museum
Monument aan de Zeestraat – foto: Hildo Krop Museum, Steenwijk

Op 4 mei 1950 werd het monument onthuld bij Kantoor van de Centrale Directie van de P.T.T. aan de Zeestraat. In 1989 verhuisde de Centrale Directie naar Voorburg. Het monument vond toen een plek op het Nassauplein.

Voor de beelden van dit monument maakte Krop drie keramische polychrome reliëfs van 14 cm hoog. Deze studies uit ca. 1946 werden getoond op de herdenkingstentoonstelling ‘Hildo Krop 1884-1970 – beeldhouwer en ceramist’, welke in 1984 werd gehouden bij Kunsthandel G.J. Scherpel in Den Haag.

ontwerpen monument - reliëf plaquettes - foto: kunsthandel g.j. scherpel
foto: Kunsthandel G.J. Scherpel

ontwerpen monument - reliëf brons - foto: loek van vlerken 07.01.2019

In het depot van het Hildo Krop Museum in Steenwijk liggen de gipsen mallen van deze studies en bovendien vier bronzen afgietsels. Het vrouwfiguur, het mannenfiguur met opgetrokken been en rechter arm over het hoofd en twee maal dezelfde wijdbeens staande man. Het was niet bekend of Krop ooit zelf werk in brons heeft gegoten. Navraag bij Krops’ laatste assistent Henk Oddens leverde de informatie op dat Krop deze techniek zelf nooit heeft gebezigd. Wel heeft Oddens zelf in de jaren zestig in het atelier van Krop enkele kleine werken, waarvan mallen bestonden in brons gegoten. Waarbij mag worden aangenomen dat het gaat om de hierboven afgebeelde bronzen.
Naast deze drie (plus één) reliëfs, blijkt er in ieder geval nog één extra onderdeel van deze afgietsels te bestaan. In november 2018 werd er namelijk een bronzen reliëf van de man met opgetrokken knie en rechter arm over het hoofd aangeboden bij Botterweg Auctions, Amsterdam, met de omschrijving:

‘Bronzen ornament “Staande man”, ontwerp & uitvoering Hildo Krop, in eigen atelier / Amsterdam ca.1925’, waarbij de datum dus niet klopt.

postzegels 'weldadigheidszegels' - zomer 1950 - collectie: loek van vlerkenIn de serie “Weldadigheidspostzegels Zomer 1950” is het beeld van Krop terug te vinden.
Weergegeven zijn achtereenvolgens een fragment van dit monument in Den Haag, een dijkwerker, een modern flatgebouw (Zuidplein, Rotterdam), moderne oogstmachine, een nieuw brugdeel, en een motorschip. De serie was bedoeld om de wederopbouw in Nederland na de tweede wereldoorlog te verbeelden. Er moest in die tijd hard worden gewerkt. We zien nieuwe dijken, woningen, bruggen en boten en activiteiten in de landbouw om het volk voldoende te eten te geven.
Het zal duidelijk zijn dat het ontwerp van de Krop-postzegel niet echt past bij het herstel van dijken, het herstel van bruggen, het herstel van het transportwezen, herstel van de woningvoorraad en het herstel van de landbouwgronden. De directie van de toenmalige PTT wilde ook de “geestelijke wederopbouw” opnemen in deze serie en daarom zou deze zegel zijn toegevoegd.

bronnen: catalogus Herdenkingstentoonstelling Hildo Krop 1884 – 1970 Beeldhouwer en ceramist, Kunsthandel G.J. Scherpel B.V., Den Haag, 1984;
website Botterweg Auctions, Amsterdam (veilingdatum: 4 november 2018)
Henk Oddens , 2018