B 39 – Scholencomplex ‘De Vluchthaven’ – Amsterdam

Zuivelplein 9, Amsterdam

1923

schaapsherder - foto: loek van vlerken 02.02.2011 graan oogstende boer - foto: loek van vlerken 02.02.2011schaapsherder met kudde - foto: loek van vlerken 02.02.2011 graan oogstende boer - foto: loek van vlerken 02.02.2011
2 hoekstenen:

1. schaapsherder met herdershond en schapen
2. Graan oogstende boer met zeis

Franse kalksteen, 80 cm elk

architect: N. Lansdorp

De hoekstenen aan weerszijden van de ingang van het schoolgebouw aan het Zuivelplein zijn verwijzingen naar de straatnamen in Betondorp: Landbouwstraat en Veeteeltstraat. De linker steen laat een herder zien met staf, hond en aan de zijkant schapen. Op de rechter steen staat een boer met een zeis afgebeeld.

Betondorp, dat tussen 1923 en 1928 is gebouwd, was op meer dan één manier revolutionair. Het was de eerste woonwijk in Nederland waarvan de huizen van beton werden gemaakt en bovendien was de politieke kleur van het dorp uitgesproken rood. De Amsterdamse SDAP-wethouder Wibaut zag in Betondorp een socialistisch heilstaatje waar de arbeider uit de ellende kon worden getild. Voor Wibaut en partijgenoot Arie Keppler, directeur van de Amsterdamse woningdienst, betekende Betondorp meer dan alleen maar goedkope ruime huizen in een aangename groene omgeving. Zij riepen de bewoners op zich ‘in het licht en lucht van Betondorp te ontplooien’, want, zo geloofden zij, alleen intellectuele ontwikkeling zou leiden tot klassenbewustzijn en daarmee zou de eerste stap zijn gezet op weg naar een rechtvaardiger (lees: socialistische) maatschappij. Kroegen waren verboden, evenals kerken (hoewel er later aan de rand van het dorp toch een rooms-katholieke kerk werd gebouwd). Daarentegen waren er op een bevolking van negenduizend zielen maar liefs drie openbare lagere scholen, en een christelijke. Op het Zuivelplein staat het schoolgebouw van architect Nico Lansdorp. Het is een complex van drie scholen. De Roosenburghschool (nr. 7), de Pieter Nieuwlandschool (nr. 9, het middengedeelte van het gebouw) en de Sweedenrijckschool (nr. 11). In 1936/37 nam het aantal leerlingen sterk af en werd de Roosenburghschool o.l.v. Lau Peters ‘omgebouwd’ tot rooms-katholieke kerk.
ingang school - foto: loek van vlerken 02.02.2011Gerard Reve zat op deze laatst genoemde school en schreef hierover in zijn roman ‘Moeder en zoon’ (1980): ”de Rozenburgschool, was gelegen aan het Zuivelplein, en was de rechts buitenste van een zeer dreigend, in de art deco-stijl van de jaren ’20 opgetrokken, vestingachtig complex van drie scholen, versierd, indien men het zo mag noemen , met de verschrikkelijke beelden van de communistische banketbakker, later ‘stadsbeeldhouwer’, Hildo Krop.”

bron: Betondorp, de villawijk voor de arbeider,  De Tijd, 31 juli 1987

zuivelplein - foto: loek van vlerken 19.01.2016