B 38 – Nieuwe vleugel stadhuis – Amsterdam

Oudezijds Voorburgwal 197-199, Amsterdam

1922-26

gijsbrecht van amstel - foto: loek van vlerken 02.11.2017
gijsbrecht va amstel - foto: loek van vlerken 01.03.2011koggeschip - foto: loek van vlerken 01.03.2011
a. Sluitstenen poort:
1. Gijsbrecht van Amstel
2. Koggeschip
gebakken aarde, 95 cm

gevelsteen kapel st. agnieta - foto: loek van vlerken 13.02.2012
b. gevelstenen: afbeelding van de kapel Sint Agnieta
gebakken aarde, 35 cm

dijkwerker - foto: loek van vlerken 21.04.2015
dijkwerker

roerganger - foto: loek van vlerken 28.12.2015
roerganger

de amsterdamse stedemaagd - foto: loek van vlerken 18.04.2015
Amsterdamse Stedemaagd

paard - foto: loek van vlerken 28.12.2015
paard

overbruggen van de wereldzeeen - foto: loek van vlerken 18.04.2015
overbruggen van wereldzeeën

sjouwende havenarbeiders - foto: loek van vlerken 13.02.2012
sjouwende havenarbeiders

havenwerkers - foto: loek van vlerken 18.04.2015
haven

figuur met vliegende vogels - foto: loek van vlerken 18.04.2015
figuur met vliegende vogels

dijkbewaking (?) - foto: loek van vlerken 18.04.2015 grondwerker

knielend figuur met gereedschap - foto: loek van vlerken 18.04.2015

knielende man met werktuig

vrouw op brug in de stad - foto: loek van vlerken 21.04.2015
vrouw op brug

man op brug in de stad - foto: loek van vlerken 21.04.2015

man op brug

man met opgeheven hand en slang - foto: loek van vlerken 18.04.2015
man met slang

c. raam- en gevelversieringen
gebakken aarde, 38/35/4 cm

adelaar - foto: loek van vlerken 19.08.2016
adelaar (wijde blik)

man met zwaard - foto: loek van vlerken 28.12.2015
mannenfiguur met zwaard (onverbiddelijk)

paardmennende man - foto: loek van vlerken 17.08.2016
paard mennende man (durf)

naaktfiguur - foto: loek van vlerken 28.12.2015
naakt figuur (eenvoud en helderheid)

stedemaagd - foto: loek van vlerken 28.12.2015Amsterdamse Stedemaagd

gevel - foto: loek van vlerken 02.02.2014stedemaagd - foto: loek van vlerken 13.02.2012d. 12 gevelstenen: Stedemaagd en ‘Eigenschappen, die wenselijk zijn bij bestuurders’
gebakken aarde, 50/100 cm

het raadsel van het begin - foto: loek van vlerken 08.06.2011
Het raadsel van het begin

doem van het noodlot - foto: loek van vlerken 01.03.2011
Doem van het noodlot

de mens en de oneindigheid - foto: loek van vlerken 08.06.2011
De mens en de oneindigheid

vuurgod - foto: loek van vlerken 08.06.2011
Vuurgod

e. pijlerbekroningen:
1. ‘Het raadsel van het begin’
2. ‘Doem van het noodlot’
3. ‘De mens en de oneindigheid’
4. ‘Vuurgod’
graniet, 100/115 cm

deuromlijsting links - foto: loek van vlerken 08.06.2011  deuromlijsting rechts - foto: loek van vlerken 08.06.2011gevel oudezijds voorburgwal - foto: loek van vlerken 08.06.2011f. deuromlijsting:
‘Gedachte, Bevel, Uitvoering’
graniet, 265 cm

architect: N. Lansdorp

Tussen 1922 en 1926 maakte Hildo Krop ontwerpen voor de decoratie van een nieuwe vleugel voor het Amsterdamse stadhuis aan de Oudezijds Voorburgwal. Aan dit representatieve gebouw hebben verschillende belangrijke kunstenaars hun bijdrage geleverd. Dit was echter voornamelijk aan het interieur van het gebouw. Het beeldhouwwerk van het exterieur is uitsluitend van Krop.
Boven de toegangspoort staat Gijsbrecht van Amstel afgebeeld als een wachtende ridder en aan de kant van het binnenplein het Koggeschip, het oudste zegel van Amsterdam. Een tweede, vrijwel identieke steen met het Koggeschip is te vinden aan de Amsteldijk bij de tramremise ‘Lekstraat’ (B 38a).
Een inspiratiebron voor de kleine bakstenen raamversieringen was het epische stedengedicht ‘Amsterdam’ van de socialistische schrijver C.S. Adama van Scheltema. We zien onder meer een dijkwerker, de Amsterdamse Stedemaagd, sjouwende havenarbeiders, een roerganger, het overbruggen van de wereldzeeën en een figuur met twee vliegende vogels (dit laatste beeld zou slaan op Scheltema’s dichtregel: De zeilen vallen neer als doodgeschoten zwanen).
mannenkoppen en bloemmotieven - foto: loek van vlerken 19.08.2016Opvallend zijn de strenge, symbolische figuren op de gevelstenen, die ‘Eigenschappen die wenselijk zijn voor bestuurders’ afbeelden: de adelaar met zijn wijde blik, met daaronder de mensen in de veilige beslotenheid van huis en stad; een mannenfiguur met een zwaard omlaag dat recht in het hart steekt (de onverbiddelijkheid), met daaronder het gezin met de toekomst voor hen; een paard mennende man, omringt door bliksemschichten (durf) met daaronder een Phoenix die uit zijn as oprijst; en als vierde een naakt figuur (eenvoud en helderheid) omgeven door bloemmotieven en mannenkoppen. Deze beelden zijn allen twee maal uitgevoerd. Daarnaast is ook de Amsterdamse Stedemaagd te zien (ook 2x) gezeten boven een kerktoren (Westertoren?), welke uit de grachtengordel omhoog rijst. Dit tafereel zullen we later terug zien bij de ‘Genius van Amstel’ aan de Berlagebrug (B 88).

studie adelaarskop - foto: loek van vlerken 09.10.2012

De Stedemaagd zonder het onderstuk sluit de beeldenreeks aan beide kanten af. Helaas is van beide gevelstenen van ‘de adelaar met de wijde blik’ de kop verdwenen. Gelukkig bezit het Hildo Krop Museum in Steenwijk nog het bovendeel van de steen met nog wél de ‘wijde blik’. Van deze gevelstenen ‘Eigenschappen, die wenselijk zijn bij bestuurders’ maken nog twee details deel uit van de museumcollectie: naakt vrouwfiguur (eenvoud en helderheid) en mannenfiguur met zwaard (onverbiddelijk):
naaktvrouwenfiguur en mannenfiguur met zwaard - foto: loek van vlerken

Ook is in de collectie van het Hildo Krop Museum het originele gips ontwerp van de Gijsbrecht van Amstel te bewonderen.
gijsbrecht gips - foto: loek van vlerken  10.09.2018
ontwerp ‘Gijsbrecht’ in gips    

Net als bij de gevelstenen ‘Eigenschappen die wenselijk zijn voor bestuurders’ maakte Krop een serie van 2×3 gespiegelde figuren als pijlerbekroningen: ‘Het raadsel van het leven’ (aarzeling), ‘De doem van het noodlot’ (geslagenheid) en ‘De mens en de oneindigheid’ (rust in zichzelf).

'het raadsel van het begin' (spiegelbeeldig) - foto: loek van vlerken 02.11.2017

In de Sint Agnietenstraat is nog een pijlerbekroning te vinden. Dit beeld is veel speelser dan de strenge figuren aan de Oudezijds Voorburgwalgevel: de ‘Vuurgod’, een sater die een watermonster aan zijn zwaard spiest. Dit watermonster vinden we terug bij zijn latere beeldhouwwerk aan de brug over het Noorder Amstelkanaal, de brug met de musicerende fauntjes (B 63).

vuurgod - foto: loek van vlerken 04.08.2011'Vuurgod' - ontwerp in gips - foto: hildo krop museumontwerp ‘Vuurgod’ in gips

Op verschillende hoeken van deze vleugel heeft Krop steeds hetzelfde gebakken steentje met de afbeelding van een mannetje met opgeheven hand en slangmotief geplaatst.

gevelversiering - foto: loek van vlerken 28.12.2015

De deuromlijsting van de zijingang aan de Oudezijds Voorburgwal is versierd met beeldhouwwerk met de titel ‘Gedachte, Bevel, Uitvoering’.

gedachte, bevel, uitvoering - foto: loek van vlerken 01.03.2011

Tot slot is er ook nog een klein gevelsteentje te vinden in de Sint Agnietenstraat, met de afbeelding van de kapel Sint Agnieta. De kapel stond vroeger op deze plek.

gevelsteen 'kapel St. Agnieta' - foto: loek van vlerken 13.02.2012

Naast al dit werk aan het exterieur van deze nieuwe vleugel van het toenmalige raadhuis, heeft Krop ook enkele werken voor het interieur gemaakt: vier houten beelden voor de raadzaal (B 71); drie ajourreliëfs voor koffiekamer (Me44) en een ajourreliëf vóór de hal van de raadzaal (Me45).

bron: Elsevier’s maandblad, Van den Eeckhout, 1926