Mo 2 – Belgenmonument – Amersfoort

Belgenlaan, Amersfoort

1917

belgenmonument - foto: loek van vlerken 13.03.2014fusillade - foto: loek van vlerken 13.03.2014
Fusillade - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht - foto loek van vlerken 13.03.2014uittocht-linkerdeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht-middendeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht-rechterdeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016internering - foto loek van vlerken 13.03.2014
internering - foto: loek van vlerken 16.10.2016
3 reliëfs aan herdenkingsmuur:
1. Fusillade
2. Uittocht
3. Internering

Franse kalksteen, resp. 174 / 246 / 172 cm

architect monument: Huib Hoste

overige reliëfs van François Gos
Alle oorspronkelijk van beton; na restauratie van al het externe beeldhouwwerk o.l.v. Krop in 1957, Franse kalksteen

achterzijde hoofdgebouw monument - foto: loek van vlerken 13.03.2014
Het Belgenmonument is door België geschonken aan Nederland ter herinnering aan de internering van gevluchte militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het is in omvang het grootste monument van Nederland.
Vooral ten tijde van de Duitse aanval op de vesting Antwerpen, van augustus tot begin oktober 1914, vluchtten talloze Belgen naar het in de Eerste Wereldoorlog neutrale Nederland. Schattingen spreken van ongeveer één miljoen burgers en dertigduizend militairen. De militairen werden aan de Nederlandse grens ontwapend. Voor zover ze niet in burgerkleren naar huis konden terugkeren, of naar Engeland ontkomen, werden ze in Nederland geïnterneerd.
Op 5 oktober 1916 werd door de Centrale Commissie der Werkscholen van de geïnterneerde Belgen in Nederland aan het college van B&W van Amersfoort een voorstel gestuurd om een gedenkteken op te richten als blijk van waardering voor de genoten gastvrijheid. De commissie “zou willen bouwen een monument, als dankbetuiging jegens de Nederlandsche overheid en de natie, voor al hetgeen gedaan is geworden tot welzijn der geïnterneerden en hunne gezinnen.
Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vluchtte ook de Belgische architect Huib Hoste (1881–1957) met zijn gezin naar het neutrale Nederland, waar hij ook al voordien had rondgereisd. Hij leerde het werk kennen van Hendrik Petrus Berlage en ontmoette onder andere de architecten Piet Kramer en Michel de Klerk. Tijdens zijn verblijf in Nederland maakte Hoste het ontwerp voor het Belgenmonument voor een plek op de Amersfoortse Berg op 43,6 m boven NAP. Rond 10 mei 1917 werd gestart met de werkzaamheden. Het zou tot het voorjaar van 1919 duren voordat het monument geheel gereed was.

bron: Wikipedia

 

de oude en de nieuwe wereld - 1919 (of eerder) - foto: loek van vlerken Soms fungeerden houtsneden als ontwerpen voor beeldhouwwerk, zoals ‘De oude en de Nieuwe Wereld’ voor een van de drie reliëfs aan de herdenkingsmuur, ‘Internering’, die Hildo Krop in 1917 belangeloos ontwierp voor het Belgenmonument in Amersfoort. Deze reliëfs, die oorspronkelijk in beton werden gemaakt, behoren tot zijn belangrijkste vroege werk. Krop kon hierin zijn weerzin tegen de wereldoorlog vrijuit weergeven. In zijn afwijzing van oorlog was hij zeer principieel. In 1918 verliet hij de SDAP waarvan hij sinds ongeveer 1908 lid was geweest, omdat in het socialistische dagblad Het Volk een oproep stond om de negende Duitse oorlogslening te steunen. Krop is daarna naar eigen zeggen nooit meer lid geweest van een politieke partij, hoewel hij wel steeds aan de kant heeft gestaan van degenen die gepleit hebben voor een humanere maatschappij.
Het in baksteen opgetrokken Belgenmonument was oorspronkelijk bedoeld ter nagedachtenis van geïnterneerden, die tijdens een opstand tegen de Nederlandse bewaking om het leven waren gekomen. Omdat men dit onkies vond tegenover het gastland, werd het uiteindelijk een monument ter herdenking van de door vele Belgen tijdens de Eerste Wereldoorlog in Nederland genoten gastvrijheid. Het monument bestaat uit twee bouwwerken, het hoofdgebouw en een herdenkingsmuur. De architect Hoste heeft aan de herdenkingsmuur de droefheid willen verbeelden en aan het hoofdgebouw niet de vreugde, maar het vertrouwen in en de hoop op een betere toekomst. De reliëfs van het hoofdgebouw werden ontworpen door de Zwitserse beeldhouwer François Gos. Aan de herdenkingsmuur vindt men de drie van Krop, met de titels: ‘Fusillade’, ‘Internering’ en ‘Uittocht’. Krop koos een laag reliëf en hield de figuren strak omlijnd. De door Krop en Gos in klei geboetseerde reliëfs werden, zoals te doen gebruikelijk afgegoten in gips, waarvan vervolgens door leerlingen van het Instituut der Werkscholen voor Geïnterneerden in Amersfoort contramallen werden gemaakt. Daarin werd beton, vermengd met kalksteen gestort, nadat er ter versteviging ijzeren staven in waren gelegd. IJzer was in die dagen schaars en men gebruikte wat men te pakken kon krijgen tot ijzerwerk van oude soldatenkribben toe. Omdat het gietwerk toen weinig professioneel is uitgevoerd, waren de reliëfs na de Tweede Wereldoorlog zo gehavend dat ze – ook die van het hoofdgebouw – onder leiding van Krop opnieuw zijn uitgevoerd, nu in Franse kalksteen.

voorzijde hoofdgebouw - foto: loek van vlerken 16.10.2016

In 2016 is het monument gerestaureerd en zijn ook de reliëfs van Hildo Krop gereinigd:internering - foto: loek van vlerken 13.03.2014   internering - foto: loek van vlerken 14.10.2016