Tagarchief: wendingen

B 84 – Wilhelmina Gasthuis – Mortuarium – Amsterdam

Nicolaas Beetsstraat, Amsterdam

1930

‘Troost’ – foto: Hildo Krop Museum, Steenwijk
troost (replica) - foto: loek van vlerken 01.04.2011
‘Troost’ (replica)

troost (replica) - foto: loek van vlerken 01.04.2011 ‘Troost’ (replica)  herinnering - foto: loek van vlerken 01.04.2011‘Herinnering’herinnering - foto: loek van vlerken 01.04.2011 ‘Herinnering’herinnering - foto: loek van vlerken 01.04.2011‘Herinnering’

2 hekpijlerbekroningen uitgang begrafenis aula:
1. ‘Troost’ (staand mensenpaar)
2. ‘Herinnering’ (groetend vrouwenfiguur met kelkbloem)

hardsteen, 74 cm

Voor het voormalige mortuarium van het Wilhelminagasthuis aan de Nicolaas Beetsstraat staat een smeedijzeren hek met twee pijlers. Voor deze pijlers maakte Hildo Krop twee beelden: ‘Troost’ en ‘Herinnering’. Bij ‘Troost’ slaat een man zijn arm om een vrouw om haar te troosten. Bij ‘Herinnering’ zien we een vrouw die haar hand opheft als laatste groet, mijmerend over het verleden. Het beeld ‘Troost’ is niet meer het originele werk, maar een replica uit 2002. Vóór 1992 ontstond grote schade aan het originele beeld. De koppen van beide figuren werden er door vandalen afgeslagen. Aanvankelijk wilde men alleen de hoofden vervangen door replica’s, maar er is gekozen om toch het volledige beeld opnieuw te hakken. Het verschil tussen de nieuwe koppen en het verweerde originele restant van de lichamen, zou te groot worden.

Zie voor studie ‘Troost’: V 84

bron: Kunst aan de straat, 2009

B 82 – Brug nr. 420 – ‘Muzenpleinbrug’ – Amsterdam

Muzenplein, Amsterdam

1929-32

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 13.01.2012

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 21.01.2011 de onbevangenheid der mensen tegenover het leven (detail) - foto: loek van vlerken 13.01.2012
a. brugpijlerbekroning:
‘De onbevangenheid der mensen tegenover het leven’
Beierse graniet, 1000 cm (incl. sokkel) / 285 cm (bekroning)

jongen met konijnen - foto: loek van vlerken 21.01.2011meisje met eekhoorns - foto: loek van vlerken 21.01.2011   jongen met konijnen (detail) - foto: loek van vlerken 21.01.2011    meisje met eekhoorns (detail) - foto: loek van vlerken 21.01.2011
b. 2 brugleuningdecoraties:
1. jongen met konijnen
2. meisje met eekhoorns
Beierse graniet, resp. 100 / 95 cm

muzenpleinbrug - foto: wendingen jrg.1931 nrs.5-6 - collectie loek van vlerken

architect: Piet Kramer

Eind jaren twintig van de vorige eeuw had de gemeente Amsterdam begrip voor de bezwaren tegen de ‘monopoliepositie’ van Hildo Krop. Dit had tot gevolg dat Publieke Werken ook andere beeldhouwers bij nieuwe projecten ging betrekken. Voor de brug bij het Muzenplein werden dan ook, naast Krop, maar liefst acht andere beeldhouwers betrokken, waarbij ze allen van hetzelfde thema moesten uitgaan: ‘Kind en dier’. Krop ontwierp wel het belangrijkste beeld, een steigerend paard met tussen de voorbenen een klein meisje. Het is een verbeelding van ‘De onbevangenheid der mensen tegenover het leven’. Het beeld staat op een hoge brede pijler dwars op de verkeersstroom. Mede door het formaat en de plaats waar het beeld is gesitueerd, is dit kunstwerk een van de bekendste werken van Krop.

Een detail aan het beeldhouwwerk aan de brug is bij velen onbekend. Dit komt omdat deze sculptuur niet of nauwelijks te zien is. Vanaf de Amstelkade is aan de onderzijde van de brugpijler een klein granieten blokje waarneembaar. Bij nadere beschouwing blijkt dit een hoofd van een roepende drenkeling te zijn.

brugsteen - foto: loek van vlerken 09.03.2019
Deze voetnoot onderaan het beeld moet gezien worden als een volwassene die ‘buiten de boot is gevallen’ en de gevaren aan ‘den lijve’ heeft ondervonden. Hij probeert het meisje te waarschuwen. Hoe hard de ouderen ook roepen, de jeugd zal zelf moeten ervaren hoe ze de gevaren van het leven moeten omzeilen.
Maar het beeld gaat vooral over de jeugd, gesymboliseerd door het meisje, die nog onwetend van gevaar is.

Voor dezelfde brug, tegenover het Meisje en het Paard, maakte Krop nog twee sculpturen: een jongen met konijnen en een meisje met eekhoorns. Aan de waterkant, schuin achter het Meisje en het Paard, bevindt zich in het plantsoen een rij beeldjes van de andere beeldhouwers: Jaap Kaas, Marinus Vreugde, Frits van Hall, Hubert van Lith, Loes Beijerman, Willem IJzerdraat, Frans Werner en Theo Vos.

muzenpleinplantsoen - foto: loek van vlerken 04.05. 2017

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 12.01.2012In de bundel ‘Water en Vuur’ heeft Erik Menkveld een gedicht gewijd aan het beeld van het meisje en het paard:

Nietsontziend vernietigend zal het
om zich heen willen trappen, alles
wat het voor de hoeven vindt
versplinteren en vertreden – laat het
komen, denkt ze, laat het komen. (…)

In een artikel over Hildo Krop van Paul Arnoldussen in Het Parool van 22 februari 2010, wordt dit gedicht van Menkveld aangehaald, met name de regel: ‘Laat het komen, denkt ze, laat het komen’:

(…) Dacht ze dat? We kunnen het vragen. Documentairemaakster Hedda van Gennep stond, toen drie jaar oud, model voor het meisje.
“Dat heeft mijn moeder me verteld. Ik herinner me er niets meer van, ik heb nog wel wat vage beelden van zijn atelier aan de Plantage Muidergracht. Afgaand op mijn kinderfoto’s lijkt het beeld goed. Mijn ouders waren bevriend met Hildo en Mien Krop. Ik denk dat ik mee was op visite bij ze, en dat Hildo van die gelegenheid maar gebruik heeft gemaakt. Hildo was een leuke man, hij had pretoogjes. En hij had prachtige wenkbrauwen, van die grote grijze plukken die eindigen in een krul. Altijd als ik langs dat beeld fiets, en dat is vaak, denk ik: dat ben ik. En dat vind ik heel grappig.”

In november 2017 overleed Hedda van Gennep op 88-jarige leeftijd (zie ook bij V62 en k B127)).

bronnen: Het Parool, 22.02.2010; Water en Vuur, gedichten bij beelden in Amsterdam, 2006

Mo 2 – Belgenmonument – Amersfoort

Belgenlaan, Amersfoort

1917

belgenmonument - foto: loek van vlerken 13.03.2014fusillade - foto: loek van vlerken 13.03.2014
Fusillade - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht - foto loek van vlerken 13.03.2014uittocht-linkerdeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht-middendeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016uittocht-rechterdeel - foto: loek van vlerken 16.10.2016internering - foto loek van vlerken 13.03.2014
internering - foto: loek van vlerken 16.10.2016
3 reliëfs aan herdenkingsmuur:
1. Fusillade
2. Uittocht
3. Internering

Franse kalksteen, resp. 176 x 320 / 248 x 1295 / 174 x 320 cm

architect monument: Huib Hoste

overige reliëfs van François Gos
Alle oorspronkelijk van beton; na restauratie van al het externe beeldhouwwerk o.l.v. Krop in 1957, Franse kalksteen

voorzijde hoofdgebouw - foto: loek van vlerken 16.10.2016achterzijde hoofdgebouw monument - foto: loek van vlerken 13.03.2014

Het Belgenmonument is door België geschonken aan Nederland ter herinnering aan de internering van gevluchte militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het is in omvang het grootste monument van Nederland.

In oktober 1914, wanneer het Duitse leger Antwerpen nagenoeg omsingeld heeft, weten veertigduizend Belgische militairen aan krijgsgevangenschap te ontkomen door uit te wijken naar Nederland. Op grond van internationale verdragen werden deze militairen ontwapend en geïnterneerd en in, inderhaast opgezette barakkenkampen (in Zeist en Harderwijk), ondergebracht. Met name Kamp Zeist moet een verschrikkelijk oord zijn geweest wat betreft huisvesting, eten en gebrek aan medische verzorging. De ellende en de opgekropte frustraties leidden tot diverse gewelddadige conflicten. Een grote groep Belgische militairen keerde zich, scheldend en stenen gooiend, tegen de Nederlandse bewakingstroepen. Deze laatsten voelden zich zo bedreigd dat ze gericht begonnen te schieten. Het drama, waarbij acht doden en achttien gewonden waren te betreuren, schokte de publieke opinie enorm. Uit verontwaardiging bood Krop aan belangeloos beeldhouwwerk te verzorgen voor een nog op te richten herdenkingsmonument.
Het in baksteen opgetrokken Belgenmonument was oorspronkelijk bedoeld ter nagedachtenis van geïnterneerden, die tijdens die opstand tegen de Nederlandse bewaking om het leven waren gekomen. Omdat men dit onkies vond tegenover het gastland, werd op 5 oktober 1916 door de Centrale Commissie der Werkscholen van de geïnterneerde Belgen in Nederland aan het college van B&W van Amersfoort een voorstel gestuurd om een gedenkteken op te richten als blijk van waardering voor de genoten gastvrijheid. De commissie “zou willen bouwen een monument, als dankbetuiging jegens de Nederlandsche overheid en de natie, voor al hetgeen gedaan is geworden tot welzijn der geïnterneerden en hunne gezinnen.”
De Belgische architect Huib Hoste (1881–1957) maakte een ontwerp voor een plek op de Amersfoortse Berg. In mei 1917 werd gestart met de werkzaamheden. Het zou tot het voorjaar van 1919 duren voordat het monument geheel gereed was.

Het monument bestaat uit twee bouwwerken, het hoofdgebouw en een herdenkingsmuur. De architect Hoste heeft aan de herdenkingsmuur de droefheid willen verbeelden en aan het hoofdgebouw niet de vreugde, maar het vertrouwen in en de hoop op een betere toekomst. De reliëfs van het hoofdgebouw werden ontworpen door de Zwitserse beeldhouwer François Gos. Aan de herdenkingsmuur vindt men drie reliëfs van Hildo Krop, met de titels: Fusillade, Uittocht en Internering. Krop koos een laag reliëf en hield de figuren strak omlijnd. Krop heeft het verdriet en ellende van de Belgische vluchtelingen tijdens de oorlog weer gegeven. Op het grote centrale tafereel Uittocht heeft Hildo Krop de vlucht van de oude en de nieuwe wereld - 1919 (of eerder) - foto: loek van vlerken de Belgen naar Nederland verbeeld. Aan de rechterkant van het tafereel ontploft een granaat. Mannen, vrouwen en kinderen slaan op de vlucht en proberen hun baby’s te redden. Aan de linkerkant van het tafereel worden de vluchtelingen in Nederland ontvangen met voedsel en boeken.
Op het rechterrelliëf, Internering, staan de slachtoffers van de oorlog. Vier radeloze mannen met gebogen hoofd die worden bedreigd door bajonetten. De houtsnede De oude en de Nieuwe Wereld van Krop fungeerde als ontwerp voor dit reliëf (deze houtsnede werd afgedrukt in het ‘Houtsnedennummer’ van het tijdschrift Wendingen, jrg. 1919 – nrs. 7/8).
Op het linkerreliëf, Fusillade, ligt een onderuit gezakte dode soldaat die wordt belaagd door de vlammen. Rechtsboven in dit reliëf is de dood met zijn zeis afgebeeld.

De door Krop en Gos in klei geboetseerde reliëfs werden, zoals te doen gebruikelijk afgegoten in gips, waarvan vervolgens door leerlingen van het Instituut der Werkscholen voor Geïnterneerden in Amersfoort contramallen werden gemaakt. Daarin werd beton, vermengd met kalksteen gestort, nadat er ter versteviging ijzeren staven in waren gelegd. IJzer was in die dagen schaars en men gebruikte wat men te pakken kon krijgen tot ijzerwerk van oude soldatenkribben toe. Omdat het gietwerk toen weinig professioneel is uitgevoerd, waren de reliëfs na de Tweede Wereldoorlog zo gehavend dat ze – ook die van het hoofdgebouw – onder leiding van Krop opnieuw zijn uitgevoerd, nu rechtstreeks gehakt in Franse kalksteen.

Deze reliëfs, behoren tot zijn belangrijkste vroege werk. Krop kon hierin zijn weerzin tegen de wereldoorlog vrijuit weergeven. In zijn afwijzing van oorlog was hij zeer principieel. In 1918 verliet hij de SDAP waarvan hij sinds ongeveer 1908 lid was geweest, omdat in het socialistische dagblad Het Volk een oproep stond om de negende Duitse oorlogslening te steunen. Krop is daarna naar eigen zeggen nooit meer lid geweest van een politieke partij, hoewel hij wel steeds aan de kant heeft gestaan van degenen die gepleit hebben voor een humanere maatschappij.

Het Hildo Krop Museum, Steenwijk bezit twee originele gipsdetails van dit imposante kunstwerk. Een fragment uit Internering en  een uit Fusillade. Dit laatste fragment is in 2019 geschonken door Mevr. Rini Stigter-Aerden.
Het feit dat de reliëfs van het Belgenmonument enkele keren bij restauraties stevig onderhanden zijn genomen, maakt dat deze gipsen fragmenten (de meest oorspronkelijke
uitvoeringen!), vanuit kunstzinnig oogpunt bezien, van grote waarde zijn.


originele gipsfragmenten (Hildo Krop Museum): links ‘Fusillade’ en rechts ‘Internering’


bronnen: Wikipedia;
‘Schenking fragment Belgenmonument’, Wim Heij, Nieuwsbrief 23 (dec.2019), Hildo Krop Museum, Steenwijk.