Tagarchief: vos t.

Mo 21 – Mercurius staand op wereldbol – Amsterdam

Bonthandel Otto Meyer
Keizersgracht 111-115, Amsterdam

ca 1942

mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius (detail) - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius (detail) - foto: loek van vlerken 29.11.2016 brons, 83 cm (op zwart-wit geaderd marmer voetstuk 42 cm)

Mercurius was een opdracht van Bonthandel Otto Meyer in Amsterdam ter verfraaiing van het interieur van het bedrijf aan de Keizersgracht. Deze bonthandel was echter aan het eind van de oorlog al verdwenen en wie Otto Meyer was heb ik niet kunnen achterhalen. (In het Gemeente Archief kwam ik niet verder dan een Otto Meyer met een totaal ander beroep: Otto Meyer (1894-1964), directeur van het Stedelijk Museum Amsterdam, Het Amsterdams Historisch Museum en het Joods Historisch Museum).  Waar het beeld Mercurius na de sluiting van de bonthandel verbleef was volstrekt onduidelijk. Het beeld is inmiddels getraceerd en bevindt zich in een particuliere collectie.

Mercurius, de god van de handel komt als symbool regelmatig voor in het oeuvre van Hildo Krop. Naast dit beeld voor Otto Meyer zien  we Mercurius voor het eerst in 1916-19 bij de omlijsting van de hoofdingang van de Telefoondienst aan de Herengracht in Amsterdam (B9); in 1923-24 bij de Handelsschool aan de P.L.Takstraat in Amsterdam (B42); het bankgebouw aan de Kneuterdijk in Den Haag in 1924 (B45) ; aan de gevel van het Gemeentelijk Girokantoor aan de Oudezijds Voorburgwal in Amsterdam (B81) en in zijn laatste bouwbeeldhouwwerk uit 1963-65: een gevelsteen aan de Universiteitsbibliotheek aan het Singel in Amsterdam (B130).

bron: Gemeente Archief, Amsterdam

otto meyer pelterijen, keizersgracht 111-115 - april 1933 - beeldarchief gemeente amsterdamOtto Meyer Pelterijen, Keizersgracht 111-115 – april 1933 – foto: Beeldarchief, Amsterdam

B 82 – Brug nr. 420 – ‘Muzenpleinbrug’ – Amsterdam

Muzenplein, Amsterdam

1929-32

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 13.01.2012

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 21.01.2011 de onbevangenheid der mensen tegenover het leven (detail) - foto: loek van vlerken 13.01.2012
a. brugpijlerbekroning:
‘De onbevangenheid der mensen tegenover het leven’
Beierse graniet, 1000 cm (incl. sokkel) / 285 cm (bekroning)

jongen met konijnen - foto: loek van vlerken 21.01.2011meisje met eekhoorns - foto: loek van vlerken 21.01.2011   jongen met konijnen (detail) - foto: loek van vlerken 21.01.2011    meisje met eekhoorns (detail) - foto: loek van vlerken 21.01.2011
b. 2 brugleuningdecoraties:
1. jongen met konijnen
2. meisje met eekhoorns
Beierse graniet, resp. 100 / 95 cm

muzenpleinbrug - foto: wendingen jrg.1931 nrs.5-6 - collectie loek van vlerkenfoto: Wendingen 1931 nrs.5/6

architect: Piet Kramer

Eind jaren twintig van de vorige eeuw had de gemeente Amsterdam begrip voor de bezwaren tegen de ‘monopoliepositie’ van Hildo Krop. Dit had tot gevolg dat Publieke Werken ook andere beeldhouwers bij nieuwe projecten ging betrekken. Voor de brug bij het Muzenplein werden dan ook, naast Krop, maar liefst acht andere beeldhouwers betrokken, waarbij ze allen van hetzelfde thema moesten uitgaan: ‘Kind en dier’. Krop ontwierp wel het belangrijkste beeld, een steigerend paard met tussen de voorbenen een klein meisje. Het is een verbeelding van ‘De onbevangenheid der mensen tegenover het leven’. Het beeld staat op een hoge brede pijler dwars op de verkeersstroom. Mede door het formaat en de plaats waar het beeld is gesitueerd, is dit kunstwerk een van de bekendste werken van Krop.
Een detail aan het beeldhouwwerk aan de brug zal bij velen onbekend zijn. Dit komt omdat deze sculptuur niet of nauwelijks te zien is. Als je echter op de Amstelkade net voorbij het transformatorhuisje naar de brug kijkt, is aan de onderzijde van de brugpijler een klein granieten blokje waarneembaar. Bij nadere beschouwing blijkt dit een hoofd van een roepende drenkeling te zijn. Krop wil hier waarschijnlijk mee zeggen dat je best onbevangen tegenover het leven mag zijn, maar dat je wel moet opletten dat je niet (letterlijk) buiten de boot valt. Om die reden is het beeldje ook alleen vanaf het water te zien.
brugsteen - foto: loek van vlerken 09.03.2019

Voor dezelfde brug, tegenover het Meisje en het Paard, maakte Krop nog twee sculpturen: een jongen met konijnen en een meisje met eekhoorns. Aan de waterkant, schuin achter het Meisje en het Paard, bevindt zich in het plantsoen een rij beeldjes van de andere beeldhouwers: Jaap Kaas, Marinus Vreugde, Frits van Hall, Hubert van Lith, Loes Beijerman, Willem IJzerdraat, Frans Werner en Theo Vos.muzenpleinplantsoen - foto: loek van vlerken 04.05. 2017

de onbevangenheid der mensen tegenover het leven - foto: loek van vlerken 12.01.2012In de bundel ‘Water en Vuur’ heeft Erik Menkveld een gedicht gewijd aan het beeld van het meisje en het paard:

Nietsontziend vernietigend zal het
om zich heen willen trappen, alles
wat het voor de hoeven vindt
versplinteren en vertreden – laat het
komen, denkt ze, laat het komen. (…)

In een artikel over Hildo Krop van Paul Arnoldussen in Het Parool van 22 februari 2010, wordt dit gedicht van Menkveld aangehaald, met name de regel: ‘Laat het komen, denkt ze, laat het komen’:

(…) Dacht ze dat? We kunnen het vragen. Documentairemaakster Hedda van Gennep stond, toen drie jaar oud, model voor het meisje.
“Dat heeft mijn moeder me verteld. Ik herinner me er niets meer van, ik heb nog wel wat vage beelden van zijn atelier aan de Plantage Muidergracht. Afgaand op mijn kinderfoto’s lijkt het beeld goed. Mijn ouders waren bevriend met Hildo en Mien Krop. Ik denk dat ik mee was op visite bij ze, en dat Hildo van die gelegenheid maar gebruik heeft gemaakt. Hildo was een leuke man, hij had pretoogjes. En hij had prachtige wenkbrauwen, van die grote grijze plukken die eindigen in een krul. Altijd als ik langs dat beeld fiets, en dat is vaak, denk ik: dat ben ik. En dat vind ik heel grappig.”

In november 2017 overleed Hedda van Gennep op 88-jarige leeftijd.

bronnen: Het Parool, 22.02.2010; Water en Vuur, gedichten bij beelden in Amsterdam, 2006