Tagarchief: museum het schip

Polychrome bouwconsoles

Hildo Krop Museum, Steenwijk
Museum Het Schip, Amsterdam
Particuliere collecties

ca. 1920

vos en raaf - foto: loek van vlerken 13.05.2019wolfshond - foto: loek van vlerken 01.07.2016raaf in dennenboom - foto: loek van vlerken 28.08.2016polychrome bouwkeramiek

De ESKAF-fabriek in Steenwijk produceerde begin jaren twintig van de vorige eeuw verschillend bouwaardewerk ontworpen door Hildo Krop. Bijzonder zijn de kleurrijke consoles in diverse uitvoeringen, zoals een sluipende vos en een raaf  in de boom naar de bekende fabel van de La Fontaine, maar ook een vrouwenfiguur met appels, een faun met een raaf (in verschillende uitvoeringen) en een miereneter. Dit werk werd onder andere toegepast bij de bouw van scholen.

Dit fraaie bouwkeramiek is vooral te vinden in particuliere collecties. Ook het Hildo Krop Museum en Museum Het Schip bezitten enkele voorbeelden.

blauwe faun met raaf - foto: loek van vlerken 08.04.2019blauwe faun met raaf - foto: loek van vlerken 08.04.2019

polychrome console met faun en raaf - foto: loek van vlerken 07.06.2016miereneter, vrouw met appels en faun - foto: loek van vlerken 07.06.2016
Miereneter, Vrouw met appels en twee raven en een faun met raaf
opstelling in ‘Wonen in de Amsterdamse School’ – Stedelijk Museum, Amsterdam – 9 april t/m 28 augustus 2016

Me 46 – Boekenkast met ajourreliëfs – Amsterdam

Museum Het Schip, Oostzaanstraat 45, Amsterdam

ca. 1930

ajourrelief - foto: loek van vlerken 10.11.2017
middendeel ajourreliëf
jong paar - foto: loek van vlerken 10.11.2017
jong paar
vogels - foto: loek van vlerken 24.11.2017
vogels
twee paardjes - foto: loek van vlerken 10.11.2017
twee paarden
twee hertjes - foto: loek van vlerken 10.11.2017
twee hertjes
vissen en vogels - foto: loek van vlerken 10.11.2017
vissen en vogels
hertje en scheepje - foto: loek van vlerken 10.11.2017
hertje en scheepje

‘de volle rijkdom van de natuur’
eikenhout met coromandelhout (reliëfs)

reliëf: 270 cm
de kast is verloren gegaan

 

Rond 1930 ontwierp Hildo Krop een ajourreliëf als versiering van een boekenkast voor een (onbekend) jong Amsterdams echtpaar, dat in Hilversum ging wonen in een door architect F.A. den Tex ontworpen villa. Na zo’n vijfentachtig jaar in diverse interieurs te zijn gebruikt , werd in 2015 het reliëf in slechte staat op ‘Marktplaats’ aangeboden. Het in een vurenhouten lijst geplaatste reliëf was op een aantal plekken gebroken met het gevolg dat het werk uit meerdere losse stukken bestond. Het kunstwerk werd door Museum Het Schip aangekocht en is vakkundig hersteld door Margreet Buehre-Andriessen en tevens door haar van een nieuwe eikenhouten lijst voorzien.

Over de historie van het kunstwerk is niet veel meer bekend dan wat in de oeuvrecatalogus Hildo Krop van E.J. Lagerweij-Polak staat. Hierin wordt gesproken over een eikenhouten boekenkast met een ajourreliëf van coromandelhout. Hierop staat een jong paar omgeven door dieren en planten waarvan de titel ‘De volle rijkdom van de natuur’ is.

Het reliëf is te zien als onderdeel van de vaste collectie van het Museum Het Schip.

V 60 – Zingende man – Amsterdam

Rijksdienst Beeldende Kunst, Den Haag
bruikleen Museum Het Schip, Oostzaanstraat 45, Amsterdam

1927

Zingende man - foto: loek van vlerken 01.07.2016Zingende man - foto: loek van vlerken 01.07.2016Zingende man - foto: loek van vlerken 01.07.2016 brons, 29 cm

In een drukke periode, waarin Hildo Krop werkte aan o.a. beeldhouwwerk voor het interieur van de raadzaal van het Raadhuis aan de Oude Zijds Voorburgwal; de uitbreiding van het Scheepvaarthuis; het Wilhelminagasthuis en verschillende bruggen, wist hij ook nog tijd vrij te maken om voor zichzelf te werken.  Onophoudelijk was hij bezig met boetseren en experimenteren. Mooi is te zien dat Krop in een klein werkje, zoals bij deze zingende man, dezelfde monumentaliteit weet te bereiken als in zijn  kolossale stenen en bronzen beelden.
zingende man - foto: wendingen 1931-5/6 - collectie loek van vlerken
foto: Wendingen 1931 nrs.5/6

Me 22 – Klok met twee wierookbranders

Naast particuliere collecties, bevinden zich exemplaren in de collecties van het Stedelijk Museum, Amsterdam; Museum Het Schip, Amsterdam; Princessehof, Leeuwarden en Museum Boijmans-van Beuningen, Rotterdam

ca. 1920

klok met faun en wierookbranders - foto: botterweg auctions amsterdam - 2014foto: Botterweg Auctions, Amsterdam

a. klok met faun: wijzerplaten en cijfers verschillen van kleur en er zijn twee typen slingers (kronkelende slang en slang in achtvorm)
38x33x15 cm
wierookbrander met vosje en kraai onder cypres - foto: botterweg auctions amsterdam - 2014wierookbrander paddenstoelvorm met grote slang en achterom kijkend hert - foto: botterweg auctions amsterdam - 2014
foto: Botterweg Auctions, Amsterdam

b. wierookbrander in de vorm van een cypres, waaronder een vosje en een kraai
21×10, 75×10 cm
c. wierookbrander in de vorm van een paddenstoel, waaronder een grote slang en een achterom kijkend hert
25x18x10 cm

Rond 1920 ontwierp Krop deze klok in de voor de Amsterdamse School zo bekende parabool-vorm.  Voor dit sierlijk klokje plaatste hij een faun half zittend op de klokkast, met naast hem aan de rechterzijde een raaf en links twee slangen. Het ontwerp was een model om in serie te laten vervaardigen door het atelier H.J. Winkelman & Van der Bijl uit de Amsterdamse Westerstraat. Dit atelier voor siersmeedkunst kende Krop als vervaardiger van het hekwerk en het siersmeedwerk van trappen en lampen aan het Scheepvaarthuis. Voor de uitvoering van deze klok maakte Winkelman & Van der Bijl verschillende varianten in geoxideerd ijzer, groen gepatineerd brons, smeedijzer en rood koper. Ook bestaat er een grote variëteit in de uitvoering van de wijzerplaat: er zijn zeker drie verschillende typen geweest met diverse bewerkingen: glad en beschilderd (bruin met witte cijfers), geëmailleerd in verschillende kleuren, zoals oranje, groen, paars en gevlamd met weer een ander type cijfers. Krop ontwierp bij deze klok ook twee verschillende wierrookbranders, één met een vos en een raaf en de ander met een slang en een hert. Er bestaan veel minder wierrookbranders dan klokken, waardoor het idee bestaat dat de klok ook zonder deze pendanten aangeschaft kon worden, of alleen bij bepaalde, luxere uitvoeringen van de klok (brons, koper), werden geleverd. Een mooi overzicht van deze verscheidenheid aan uitvoeringen was te zien in de zomer van 2016, gedurende de tentoonstelling Wonen in de Amsterdamse School in het Stedelijk Museum in Amsterdam.

klokken in stedelijk museum - foto: loek van vlerken 28 juni 2016

pendule 1917
foto: NRC Handelsblad 17.03.1989

Krop ontwierp  in 1915 ook al een klok met een faun voor zijn zwager A. Polak (Me 6). Deze klok was te zien op de tentoonstelling Europese Art Deco in Brussel in 1989. De uitvoering van dit eikenhouten uurwerk werd verzorgd door de Firma Nusink & Co. te Amsterdam.

bronnen:
NRC Handelsblad, Cultureel Supplement, 17.03.1989
Wonen in de Amsterdamse School, Ingeborg de Roode en Marjan Groot, Stedelijk Museum, 2016

B 81 – Gemeentelijk Girokantoor – Amsterdam

Oudezijds Voorburgwal 274, Amsterdam

1929-31

onderzoeker universiteit - foto: loek van vlerken 08.04.2011 fabrieksarbeidster - foto: loek van vlerken 08.04.2011 visverkoper - foto: loek van vlerken 08.04.2011
mercurius - foto: loek van vlerken 08.04.2011
grondwerker - foto: loek van vlerken 08.04.2011varieté zangeres - foto: loek van vlerken 08.04.2011
6 gevelstenen:
1. onderzoeker universiteit
2. fabrieksarbeidster
3. visser of visventer
4. Mercurius
5. grondwerker
6. variété-zangeres

Franse kalksteen, 66 cm

architect: C. van der Wilk

variété-zangeres en fabrieksarbeidster ca. 1931 – foto: Hildo Krop Museum, Steenwijk

deel van gevel Sint Pietershalsteeg - foto: loek van vlerken 25.01.2016In 1916 besluit de gemeente Amsterdam de kashandelingen te centraliseren en richt daarvoor het Gemeentelijk Girokantoor op. Aanvankelijk dient het slechts voor betalingsverkeer tussen gemeentelijke diensten en bedrijven. Vanaf 1918 kunnen ook particulieren terecht bij de Gemeentegiro. Wanneer de gemeente besluit om de salarissen van onderwijzers aan de gemeentelijke openbare scholen per giro uit te betalen komt er een grote groep rekeninghouders bij. De Gemeentegiro groeit voorspoedig. Naast de nutsbedrijven accepteren ook steeds meer winkeliers de cheques van de gemeentegiro en in 1928 heeft de gemeentegiro al 30.000 particuliere rekeninghouders. Er ontstaat dan behoefte aan een nieuw groot kantoorpand in de stad.
oudezijds voorburgwal - foto: loek van vlerken 04.01.2017

Achter de oude voorgevel van de voormalige St. Pieters- of Grote Vleeshal  (1779) werd een nieuw gebouw opgetrokken naar ontwerp van architect Kees  van der Wilk. Aan de gevel werden zes gevelstenen aan de zijkanten van het gebouw (St. Pieterspoortsteeg en St.Pietershalsteeg) van Hildo Krop geplaatst. De stenen verbeelden beroepen die in deze buurt worden uitgeoefend: een  variété-zangeres (de Nes en omgeving was van oudsher hét uitgaanscentrum van de stad); een visser of visventer; Mercurius (die de handel vertegenwoordigt); een onderzoeker van de universiteit; een grondwerker en een fabrieksarbeidster. De beeldhouwwerkjes zijn niet overal even goed te zien. Vooral in de smalle Sint Pieterspoortsteeg zijn de hoog geplaatste gevelstenen wat moeilijk te bekijken.

mercurius - foto: loek van vlerken 28.08.2016

In Museum Het Schip staat een spiegelbeeldig evenbeeld van Mercurius. Waarom Krop een tweede beeld heeft gehakt is niet duidelijk. Mogelijk was het idee om meer spiegelbeeldige sculpturen aan de gevel te plaatsen. In ieder geval is goed te zien wat de tijd en het klimaat met kalksteen doet. Ook hier heeft Krop, net als zijn beelden van de ‘Roepende Krantenjongens’ aan het pand van het Dagblad De Telegraaf aan de Nieuwezijds Voorburgwal (ook uit 1929), bij zijn ontwerp rekening gehouden met de hoge positie van de beelden. De lichaamsverhoudingen zijn daarom vertekend weergegeven.

De Gemeentegiro had door de hele stad eigen, blauwe brievenbussen in de stijl van de Amsterdamse School en eigen postbodes. In 1979 werd de Gemeentegiro Amsterdam overgenomen door de in 1977 gefuseerde Postgiro en Rijkspostspaarbank.

gemeente girobus - foto: loek van vlerken 15.02.2017

bron: Wikipedia

B 23 – Openbare kleuterschool ‘De Veulens’ – Amsterdam

Oostzaanstraat 45, Amsterdam

ca.1920

boogschutter - foto: loek van vlerken 03.02.2011boogschutter - foto: loek van vlerken 03.02.2011boogschutter - foto: 03.02.2011gevel oostzaanstraat - foto: loek van vlerken 03.02.2011
a. basis afsluiting: boogschutter met dier- en bloemmotieven
graniet, 100 cm

ajourreliëf - foto: loek van vlerken 28.08.2016
b. deurrooster: rennend paard, mannen en bloemmotieven
ajourreliëf, notenhout, gedeeltelijk verguld, 50 cm

mannetje met staf - foto: loek van vlerken 03.02.2011 steigerend veulen - foto: loek van vlerken 17.05.2011
steigerende veulens - foto: loek van vlerken 17.05.2011c. Mannetje met staf en steigerende veulens
bouwaardewerk, 35 cm

man die paard temt - foto: loek van vlerken 20.02.2012man die paard temt - foto: 20.02.2012man die paard temt - foto: loek van vlerken 20.02.2012d. trappaalbekroning: man die paard temt
gebeitst hout, 60 cm

Architect: Michel de Klerk

De school aan de Oostzaanstraat is gebouwd tussen 1913 en 1914 door Publieke Werken. In 1917 kreeg Michel de Klerk de opdracht van de Woningbouwvereniging Eigen Haard om voor het overige deel van het perceel woningen te ontwerpen. Voor dit plan integreerde hij het schoolgebouw in het wooncomplex dat later, gezien de vorm van het gebouw, ‘Het Schip’ zou gaan heten. Eigen Haard vond deze aanpassingen echter te duur, zodat het schoolgebouw als een vreemde eend in de bijt in het woningencomplex kwam te staan. Wel kreeg Hildo Krop de opdracht op enkele beeldhouwwerken aan de gevel van de school toe te voegen. De naam van de kleuterschool was ‘De Veulens’ en inspireerde Krop tot beeldhouwwerk van paardenkoppen en veulens.  Met de boogschutter geeft Krop de boodschap aan de kinderen van de school mee, dat een schutter door concentratie en oefening in zijn levensbehoeften kan voorzien. Ton Heijdra (Museum Het Schip) ziet er meer Apollo in, die met zijn pijl en boog de klassen met kleuters tegen het gevaar beschermt. Boven de ingang maakte Krop een houten ajourreliëf met een rennend paard. Ook aan het interieur is nog een werk van Krop te vinden; een houten trapleuning met trappaalbekroning die een voorstelling laat zien van een man die een paard temt. Oefening baart kunst, lijkt Krop hier aan de leerlingen mee te geven. Dit fraaie stukje houtsnijwerk werd in 2016 gerestaureerd, waarbij onder meer de oren van het paard zijn aangevuld.

paard met gerestaureerde oren - foto: loek van vlerken 05.10.2017

molentje - foto: loek van vlerken - 03.02.2011Het molentje aan de Oostzaanstraat is overigens niet van Krop, maar waarschijnlijk van Michel de Klerk zelf. Mogelijk is het wel gehakt in het atelier van Krop. Dit beeldhouwwerkje verwijst, vanwege de straatnamen in de buurt, naar de molens aan de Zaanse schans.

De schoolactiviteiten binnen het gebouw zijn na zo’n honderd jaar beëindigd. Vanaf juli 2016 is in het gebouw het Museum Het Schip gevestigd.

Bron: Publieke Werken, Pim van Schaik, 2018
zie ook: SPQA

Mo 54 – Monument Schip in Aanbouw – Amsterdam

Museum Het Schip, Oostzaanstraat 45, Amsterdam

1958/59

schip in aanbouw - foto: loek van vlerken 05.10.2017schip in aanbouw - foto: loek van vlerken 28.08.2016
schip in aanbouw (detail) - foto: loek van vlerken 05.10.2017schip in aanbouw (detail) - foto: loek van vlerken 05.10.2017
schip in aanbouw (detail) - foto: loek van vlerken 27.01.2015schip in aanbouw - foto: loek van vlerken 27.01.2015
brons (monument), 58 cm, Franse kalksteen (voetstuk – verloren gegaan) 105 cm

 

Dit monument stond tot mei 2011 op het binnenplein van de voormalige Daniël Goedkoopschool in de Sara Burgerhartstraat 1-3 te Amsterdam, gebouwd door de architect H.E.M. Peyrot. In juli 2016 is het beeld herplaatst  in de beeldentuin van Museum Het Schip.

Hermance Elisabeth Manon Beukema toe Water-Peyrot (geb. 1927) was van 1953 tot 1983 als architect werkzaam bij de Dienst der Publieke Werken te Amsterdam. In deze hoedanigheid heeft zij o.a. diverse schoolgebouwen en postkantoren in de toenmalige stadsuitbreidingen (vooral de westelijke tuinsteden) ontworpen. Twee procent van de bouwsom mocht voor kunstzinnige toevoegingen aan de nieuwe gebouwen worden gereserveerd. Peyrot deed daartoe voorstellen die werden voorgelegd aan een commissie.
De Daniël Goedkoop ULO (Uitgebreid Lager Onderwijs) aan de Sara Burgerhartstraat kwam in 1959 gereed. Daniël Goedkoop was reder en eigenaar van de NSM (Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij) in Amsterdam-Noord. Er woonden nogal wat werfarbeiders in Nieuw-West. Krop wilde in eerste instantie volstaan met een monumentale sculptuur van studie scheepsbouwer - foto: loek van vlerken 19.12.2017een arbeider op de binnenplaats van het schoolgebouw. Maar Peyrot stond iets veel omvattenders voor ogen, waarbij de scheepsbouw in ruimere zin centraal zou staan. Op zekere dag nam zij Krop in haar Volkswagen mee naar de NSM-werf, waar de stadsbeeldhouwer enthousiast rondliep en uitgebreid met de arbeiders sprak. In het definitieve ontwerp (uitgevoerd in brons) maken de arbeidersfiguren deel uit van een groter werk: een schip in aanbouw met verschillende arbeiders, sommigen beneden staand en andere hoog op de romp. Krop heeft toen een beeldje (één van de onderste figuren van het monument) aan Peyrot geschonken, als dank voor het idee waarop zij hem had gebracht. Dit beeldje heeft inmiddels een plaats gevonden in de collectie van het Amsterdam Museum.

bron: Amsterdam Museum 

locatie sara burgerhartstraat - foto: loek van vlerken 21.04.2011 (vlak voor verwijdering beeld)oorspronkelijke locatie in de Sara Burgerhartstraat

In het voorjaar 2011 werd het schoolpand in de Sara Burgerhartstraat door de gemeente verkocht aan woningbouwvereniging Stadgenoot bv. Ook het monument van Krop werd het bezit de woningbouwvereniging, die niet echt raad wist met dit “moeilijke” beeld. Het was te kwetsbaar om in de openbare ruimte te plaatsen. Maar men wilde het ook wel op een plek waar het zichtbaar was voor het publiek. Men bedacht een aantal locaties waar het monument eventueel herplaatst zou kunnen worden.  Uiteindelijk is het beeld in bruikleen gegeven aan Museum Het Schip en is het in juli 2016 herplaatst  in de beeldentuin van het museum  aan de Oostzaanstraat 45.