Tagarchief: mercurius

Mo 21 – Mercurius staand op wereldbol – Amsterdam

Bonthandel Otto Meyer
Keizersgracht 111-115, Amsterdam

ca 1942

mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius (detail) - foto: loek van vlerken 29.11.2016mercurius (detail) - foto: loek van vlerken 29.11.2016 brons, 83 cm (op zwart-wit geaderd marmer voetstuk 42 cm)

Mercurius was een opdracht van Bonthandel Otto Meyer in Amsterdam ter verfraaiing van het interieur van het bedrijf aan de Keizersgracht. Deze bonthandel was echter aan het eind van de oorlog al verdwenen en wie Otto Meyer was heb ik niet kunnen achterhalen. (In het Gemeente Archief kwam ik niet verder dan een Otto Meyer met een totaal ander beroep: Otto Meyer (1894-1964), directeur van het Stedelijk Museum Amsterdam, Het Amsterdams Historisch Museum en het Joods Historisch Museum).  Waar het beeld Mercurius na de sluiting van de bonthandel verbleef was volstrekt onduidelijk. Het beeld is inmiddels getraceerd en bevindt zich in een particuliere collectie.

Mercurius, de god van de handel komt als symbool regelmatig voor in het oeuvre van Hildo Krop. Naast dit beeld voor Otto Meyer zien  we Mercurius voor het eerst in 1916-19 bij de omlijsting van de hoofdingang van de Telefoondienst aan de Herengracht in Amsterdam (B9); in 1923-24 bij de Handelsschool aan de P.L.Takstraat in Amsterdam (B42); het bankgebouw aan de Kneuterdijk in Den Haag in 1924 (B45) ; aan de gevel van het Gemeentelijk Girokantoor aan de Oudezijds Voorburgwal in Amsterdam (B81) en in zijn laatste bouwbeeldhouwwerk uit 1963-65: een gevelsteen aan de Universiteitsbibliotheek aan het Singel in Amsterdam (B130).

bron: Gemeente Archief, Amsterdam

otto meyer pelterijen, keizersgracht 111-115 - april 1933 - beeldarchief gemeente amsterdamOtto Meyer Pelterijen, Keizersgracht 111-115 – april 1933 – foto: Beeldarchief, Amsterdam

B 81 – Gemeentelijk Girokantoor – Amsterdam

Oudezijds Voorburgwal 274, Amsterdam

1929-31

onderzoeker universiteit - foto: loek van vlerken 08.04.2011 fabrieksarbeidster - foto: loek van vlerken 08.04.2011 visverkoper - foto: loek van vlerken 08.04.2011
mercurius - foto: loek van vlerken 08.04.2011
grondwerker - foto: loek van vlerken 08.04.2011varieté zangeres - foto: loek van vlerken 08.04.2011
6 gevelstenen:
1. onderzoeker universiteit
2. fabrieksarbeidster
3. visser of visventer
4. Mercurius
5. grondwerker
6. variété-zangeres

Franse kalksteen, 66 cm

architect: C. van der Wilk

variété-zangeres en fabrieksarbeidster ca. 1931 – foto: Hildo Krop Museum, Steenwijk

deel van gevel Sint Pietershalsteeg - foto: loek van vlerken 25.01.2016In 1916 besluit de gemeente Amsterdam de kashandelingen te centraliseren en richt daarvoor het Gemeentelijk Girokantoor op. Aanvankelijk dient het slechts voor betalingsverkeer tussen gemeentelijke diensten en bedrijven. Vanaf 1918 kunnen ook particulieren terecht bij de Gemeentegiro. Wanneer de gemeente besluit om de salarissen van onderwijzers aan de gemeentelijke openbare scholen per giro uit te betalen komt er een grote groep rekeninghouders bij. De Gemeentegiro groeit voorspoedig. Naast de nutsbedrijven accepteren ook steeds meer winkeliers de cheques van de gemeentegiro en in 1928 heeft de gemeentegiro al 30.000 particuliere rekeninghouders. Er ontstaat dan behoefte aan een nieuw groot kantoorpand in de stad.
oudezijds voorburgwal - foto: loek van vlerken 04.01.2017

Achter de oude voorgevel van de voormalige St. Pieters- of Grote Vleeshal  (1779) werd een nieuw gebouw opgetrokken naar ontwerp van architect Kees  van der Wilk. Aan de gevel werden zes gevelstenen aan de zijkanten van het gebouw (St. Pieterspoortsteeg en St.Pietershalsteeg) van Hildo Krop geplaatst. De stenen verbeelden beroepen die in deze buurt worden uitgeoefend: een  variété-zangeres (de Nes en omgeving was van oudsher hét uitgaanscentrum van de stad); een visser of visventer; Mercurius (die de handel vertegenwoordigt); een onderzoeker van de universiteit; een grondwerker en een fabrieksarbeidster. De beeldhouwwerkjes zijn niet overal even goed te zien. Vooral in de smalle Sint Pieterspoortsteeg zijn de hoog geplaatste gevelstenen wat moeilijk te bekijken.

mercurius - foto: loek van vlerken 28.08.2016

In Museum Het Schip staat een spiegelbeeldig evenbeeld van Mercurius. Waarom Krop een tweede beeld heeft gehakt is niet duidelijk. Mogelijk was het idee om meer spiegelbeeldige sculpturen aan de gevel te plaatsen. In ieder geval is goed te zien wat de tijd en het klimaat met kalksteen doet. Ook hier heeft Krop, net als zijn beelden van de ‘Roepende Krantenjongens’ aan het pand van het Dagblad De Telegraaf aan de Nieuwezijds Voorburgwal (ook uit 1929), bij zijn ontwerp rekening gehouden met de hoge positie van de beelden. De lichaamsverhoudingen zijn daarom vertekend weergegeven.

De Gemeentegiro had door de hele stad eigen, blauwe brievenbussen in de stijl van de Amsterdamse School en eigen postbodes. In 1979 werd de Gemeentegiro Amsterdam overgenomen door de in 1977 gefuseerde Postgiro en Rijkspostspaarbank.

gemeente girobus - foto: loek van vlerken 15.02.2017

bron: Wikipedia

B 45 – Bankgebouw Rotterdamse Bankvereniging – Den Haag

Kneuterdijk 8, Den Haag

1924


exterieur:
a. sluitsteen
Staande man, omringd door figuren met emblemen van land- en bosbouw en industrie, handel en wetenschap

Würtembergse travertin, 180 cm

stuurman - foto: loek van vlerken 01.06.2011 man met bundel pijlen - foto: loek van vlerken 01.06.2011 twee slangen - foto: loek van vlerken 01.06.2011 man met tandwiel - foto: loek van vlerken 01.06.2011
stuurman, man met pijlen, twee slangen, man en tandwiel

zittende vrouw - foto: loek van vlerken 01.06.2011 sjouwer met fruit - foto: loek van vlerken 01.06.2011 schip met vogels - foto: loek van vlerken 01.06.2011 man met plant - foto: loek van vlerken 01.06.2011
vrouw met fruit, fruit sjouwende man, schip en vogels, lopende man met fruit

druiventrossen - foto: loek van vlerken 01.06.2011 wolf met druiventrossen - foto: loek van vlerken 01.06.2011 gevel - foto: loek van vlerken 01.06.2011
druivenstam met trossen, vos en druivenstam, fragment gevel

mercuriushoed en staf - vrouw met plant - man met plant - foto: loek van vlerken 05.12.2015
mercuriushoed en staf, vrouw met plant, man met plant


paard en masker-versie 1, paard en masker-versie 2, mercuriushoed en staf


man met driehoek en arend, vrouw met slang

paard met masker - mercuriushoed met staf - foto: loek van vlerken 05.12.2015
paard en masker-versie 1, mercuriushoed en staf


 gevel - foto: loek van vlerken 01.06.2011b. gevelstenen

Würtembergse travertin, 70/48 cm

interieur:
c. ajourtegels
donkerbruine grès (ESKAF), 28 cm
verloren gegaan bij verbouwing 1965-67

architect: H.F. Mertens

Hildo Krop probeerde in zijn beeldhouwwerken de identiteit van het gebouw duidelijk te maken door motieven te kiezen die verband hebben met wat er zich in het gebouw afspeelt. Bij dit bankgebouw plaatst hij boven de ingang een sluitsteen, waarop een man te zien is met half opgeven armen en de handpalmen naar buiten gekeerd. Deze open handen laten zien dat de bank eerlijk is en nooit het vertrouwen van de klanten beschaamt. De figuren rondom de man dragen attributen van de land- en bosbouw, de industrie, handel en wetenschappen. Zij kunnen hun werk goed doen dankzij de goede financiering van de bank. De vele steentjes aan de gevel zijn wat meer anekdotisch. We zien onder meer maskerkoppen in combinatie met een paardje, druiventrossen, mannen met fruit en vrouwen met bloemen. Ook zijn er stenen met symbolische verwijzingen zoals de Mercuriushoed en –staf naar de handel en de man met een tandrad naar arbeid en industrie.

bron: Een hechte verbintenis, Botine Koopmans, 2011

Het  Hildo Krop Museum in Steenwijk bezit enkele gipsen voorstudies van deze gevelversieringen:
gips studies - foto: loek van vlerken 07.05.2018
beide gips, 51 cm