Tagarchief: duits t. te

B 70 – Sint Nicolaaskerk – deuren tochtportaal – IJsselstein

Kronenburgplantsoen, IJsselstein

ca. 1928

geknielde figuur - man - foto: loek van vlerken 12.12.2016 geknielde figuur - vrouw - foto: loek van vlerken - 12.12.2016
wapen van ijsselstein - foto: loek van vlerken - 12.12.2016  christus symbool - foto: loek van vlerken - 12.12.2016
12 panelen: 3x geknielde man-figuren, 3x geknielde vrouw-figuren, 4x het wapen van IJsselstein en het 2x Christus monogram (Chi-Rho)

geperst glas, 20 cm

nagelkoppen aan de deuren - foto: hildo krop museum
foto: Hildo Krop Museum, Steenwijk

nagelkoppen
1. knielend vrouwfiguur met gebogen armen
2. wapen van IJsselstein
3. Sint Nicolaas
4. kelkbloem
5. manfiguur in orante-houding

brons of koper, 5,25 cm

ontwerp deuren: H.A.J. Baanders

In 1921 kreeg Michel de Klerk de opdracht een nieuwe torenspits te ontwerpen voor de Sint Nicolaaskerk in IJsselstein, die in 1911 door brand verwoest was. Voor echter met de bouw  van de spits en restauratie van de toren een begin gemaakt kon worden, overleed De Klerk. Het geheel werd alsnog uitgevoerd onder de leiding van architect H.A.J. Baanders. Hildo Krop werd gevraagd het benodigde beeldhouwwerk te maken (zie B 56). Baanders ontwierp voor de kerk ook een nieuwe ingang. Ook hiervoor werd Krop gevraagd een aandeel te leveren. Krop ontwierp voor de deuren 12 panelen om uit te voeren in glas, voorstellende: 3x een naar rechts knielende man in orante-houding, 3x een naar links knielende vrouw in orante-houding, 4x het wapen van IJsselstein en 2x het Christus monogram of Chi-Rho (opmerkelijk is dat Lagerweij-Polak in haar oeuvrecatalogus hier 6x geknielde figuur in orante-houding noemt i.p.v. 3x vrouwen- en 3x mannenfiguur). De uitvoering in glas werd uitbesteed aan de Glasfabriek Leerdam. De uitvoering van deze tegels bestaat waarschijnlijk uit geperst glas, hoewel Lagerweij-Polak van gegoten glas spreekt. In het artikel ‘Leerdams Glaswerk in IJsselstein; Hildo Krop en de oude Nicolaaskerk’ schrijft Thimo te Duits: “Het persen van glas nam in de jaren twintig en dertig een prominente plaats in binnen de productie van de Glasfabriek Leerdam. Na de uitgave vanaf 1923 van geperst serviesgoed van o.a. K.P.C. de Bazel en H.P. Berlage, was men op de fabriek bijzonder geïnteresseerd in de fabricage van plastieken in geperst glas. (…) Binnen het opstarten van de productie plastieken moet de opdracht voor het persen van de reliëfs van Krop stimulerend hebben gewerkt. Het persen van deze vlakke tegels moet relatief weinig  technische problemen hebben opgeleverd.” 
De twaalf tegels zijn symmetrisch in de deuren verwerkt, gegroepeerd in vier verticale rijen van drie tegels. Aan de buitenzijden afwisselend mannen- en vrouwenfiguren. In het midden worden de twee Chi-Rho kruizen afgewisseld met vier keer het wapen van IJsselstein.
Exemplaren van de vier verschillende glastegels bevinden zich in het Hildo Krop Museum te Steenwijk. Drie tegels (mannenfiguur, wapen en Chi-Rho) komen uit de inboedel van het Hildo Krop atelier. De vierde, het vrouwenfiguur, is door een aankoop van een particulier in 2015 toegevoegd aan de collectie. Naast de glaspanelen ontwierp Krop ook verschillende nagelkoppen voor deze deuren naar de kerk. Deze nagels werden uitgevoerd in brons, hoewel Lagerweij-Polak van koper spreekt. Het vrouwenfiguur (hier met gebogen armen i.p.v de orante-houding), het mannenfiguur (wél in orante-houding) en het wapen van IJsselstein zijn motieven die Krop ook gebruikte in de glaspanelen. Daarnaast  zien we ook een kelkbloem en Sint Nicolaas, de heilige waarnaar de kerk is vernoemd.

nieuwe ingang van architect baanders - foto: wendingen - 1929 - jrg.10 nr.4foto: Wendingen – 1929 nr.4 

 

bron: Leerdams glaswerk in IJsselstein, Thimo te Duits, Historische Kring IJsselstein, 1996

B 56 – Toren St. Nicolaaskerk – IJsselstein

Kronenburgplantsoen, IJsselstein

1925

mattheus - foto: loek van vlerken 23.07.2014 marcus - foto: loek van vlerken 23.07.2014 lucas - foto: loek van vlerken 23.07.2014 johannes - foto: loek van vlerken 23.07.2014
a. 4 pinakelbekroningen:
De vier evangelisten: Mattheus (schrijvende evangelist), Marcus (leeuw), Lucas (stier), Johannes (arend)
Franse kalksteen (Artiche), 60 cm

man met zeis - foto: loek van vlerken 23.07.2014
1. visser met anker

fruit oogstende man - foto: loek van vlerken 23.07.2014
2. man fruit oogstend

vogels boven de stad - foto: loek van vlerken 23.07.2014
3. vogels boven een stadje en twee figuren aan weerszijden

ridder steunend op zwaard - foto: loek van vlerken 23.07.2014
4. ridder steunend op zwaard

lezende man - foto: loek van vlerken 23.07.2014
5. zittende lezende man

jager - foto: loek van vlerken 23.07.2014
6. jager

man met sikkel - foto: loek van vlerken 23.07.2014
7. man met sikkel

zaaier - foto: loek van vlerken 23.07.2014
8. man met juk

jonkvrouw met valk - foto: loek van vlerken 23.07.2014
9. jonkvrouw 

sint nicolaas - foto: loek van vlerken 23.07.2014
10. bisschop te paard (Sint Nicolaas)

zittende vrouw met kindje - foto: loek van vlerken 23.07.2014
11. zittende vrouw met kindje
kasteel - foto: loek van vlerken 23.07.2014
12. kasteel met kasteelmuur

12 kapitelen:

1. visser met anker – in de voluten vissen – verwijzing naar de visserij in de Hollandsche IJssel
2. man zittend voor fruitmand – voluten: dicht loof en vruchten
3. duiven als voluten boven een nederzetting
4. ridder steunend op zwaard – verwijzing naar adellijke historie van IJsselstein
5. zittende lezende man – geestelijke verrijking
6. spreeuwenjager met trossen kersen – voluten: spreeuwen – verwijzing naar IJsselstein als ‘Stichtse Kersenstad’
7. man met sikkel – voluten: korenhalmen
8. emmers aan juk dragende man – achter hem sterren en maan – voluten: bomen
9. jonkvrouw met valk – verwijzing naar adellijke historie van IJsselstein
10. Sint Nicolaas te paard – verwijzing naar patroonheilige van de kerk
11. zittende vrouw met kindje – huiselijk geluk
12. kasteel met kasteelmuur – voluten: uilen – de vorm van de stad is een verwijzing naar de kroon op de kerktoren

zandsteen, ca 60 cm

sint nicolaaskerk toren - foto: loek van vlerken 23.07.2014restauratieontwerp: Michel de Klerk, postuum uitgevoerd o.l.v. H.A.J. Baanders

In 1921 kreeg Michel de Klerk de opdracht een moderne torenspits te ontwerpen voor de Sint Nicolaaskerk in IJsselstein, die in 1911 door brand verwoest was. Voor echter met de restauratie een begin kon worden gemaakt, overleed De Klerk. Het ontwerp is alsnog uitgevoerd onder de leiding van architect H.A.J. Baanders. Hildo Krop werd gevraagd het benodigde beeldhouwwerk te maken. Het eerste kapiteel hakte hij in 1925, zoals de middeleeuwse beeldhouwers, ter plaatse ‘taille directe’, maar de overige moest hij wegens de lange reistijd overlaten aan uitvoerders. Toen na een half jaar alle kapitelen klaar waren, reisde Krop opnieuw naar IJsselstein voor de overige sculpturale versiering: vier pinakelbekroningen in de vorm van de vier evangelisten. Krop modelleerde de eerste ter plaatse en voltooide ze alle vier in zijn atelier in Amsterdam.

Over de 12 kapitelen schrijven Martijn Vergouw en Peter Siccama in een uitgave van de Stichting Historische Kring IJsselstein (nr.103, sept.2003): “Kenmerkend in de sculpturale thematiek van Krop is de tegenstelling tussen stad en land, cultuur en natuur, en daarnaast de uitbeelding van de vier windstreken. Ook in IJsselstein merken we daar iets van. De kapitelen van Krop kennen een centrale voorstelling, symmetrisch omgeven door planten, wolken, vissen, bomen , vruchten en vogelmotieven. Deze motieven die aan weerszijden uitsteken, lijken op de Ionische kapitelen, die in die orde ‘voluten’ worden genoemd. De afbeeldingen aan de zuidzijde hebben te maken met het belangrijke agrarische aspect van het gebied rondom IJsselstein, die aan de westzijde met de historie van de stad zelf en die aan het noorden hebben een algemeen karakter.”


twee pagina’s met de kapitelen van Krop aan de kerktoren van IJsselstein in het tijdschrift Wendingen 1929 – nr. 4.

Architect Baanders ontwierp voor de kerk ook een nieuwe ingang. Voor dit entree leverde Krop twaalf panelen in glas (zie B 70).

sint nicolaaskerk toren - foto: loek van vlerken 23.07.2014

 

bronnen: De kroon op het werk, P. Siccama en M. Vergouw, Historische Kring IJsselstein, 1979; Leerdams glaswerk in IJsselstein, Thimo te Duits, Historische Kring IJsselstein, 1996; ‘…een alleszins behoorlijk resultaat’, M. Vergouw en P. Siccama, Historische Kring IJsselstein, 2003