B 87 – Van der Waalslaboratorium – Amsterdam

Nieuwe Achtergracht 129, Amsterdam

1930-32

gevel - foto: loek van vlerken 06.12.2015architecten: A.R. Hulshoff m.m.v. C. van der Wilk

Tussen 1930 en 1932 maakte Hildo Krop ontwerpen voor de gevels van de twee aaneengesloten vleugels van de universiteitsgebouwen op het Roeterseiland; het toenmalige Van der Waals Laboratorium en het Geologische Instituut. De gevel van het Van der Waals Laboratorium werd door Hildo Krop verlevendigd met een aantal gevelstenen welke betrekking hebben op laboratoriumwerkzaamheden, chemische processen en delfstoffen.

hoeksteen - foto: loek van vlerken 30.10.2012hoeksteen - foto: loek van vlerken 08.04.2011
hoeksteen (achterzijde) - foto: loek van vlerken 17.12.20155 staande mannenfiguren met attributen (helm met gasmasker, document, zaaizak, retort, houweel), bekroond door model van een chemische formule
a. hoeksteen
Franse kalksteen, 90 cm

geknielde man met houweel - foto: loek van vlerken 06.04.2011
geknielde man met houweel
geknielde man met houweel - foto: loek van vlerken 20.02.2012
geknielde man met houweelman met houweel - collectie hildo krop museum - foto: loek van vlerken 15.01.2018
geknielde man met houweel – collectie Hildo Krop Museum (terracotta)

steenhakker - foto: loek van vlerken 06.04.2011
steenhakker
steenhakker - foto: loek van vlerken 06.04.2011
steenhakker
analist - foto: loek van vlerken 30.10.2012
man met kolven in de handen voor buizenstelsel (consolesteen)

b. 4 gevelstenen
Franse kalksteen 44, 44, 35 en 40 cm
(een vierde steen: ‘man met de sextant’, is verloren gegaan)

negen boortorens - foto: loek van vlerken 06.04.2011
negen boortorens
mijnschacht met afvalberg en fabriek - foto: loek van vlerken 06.04.2011
mijnschacht met afvalberg en fabriek
berg, bos en huizen - foto: loek van vlerken 06.04.2011
berg, bos en huizen
fabriek - foto: loek van vlerken 06.04.2011

fabriek
twee gashouders en huizen - foto: loek van vlerken 06.04.2011
twee gashouders en huizen
man met basaltblokken - dijkwerker - foto: loek van vlerken 06.04.2011
man met basaltblokken
c. consolesteentjes (18 stuks) – 6 verschillende typen
gebakken aarde, 18 cm

laboratorium-instrument - foto: loek van vlerken 06.04.2011
laboratoriuminstrument
wetenschapper en arbeider in fabriek - foto: loek van vlerken 06.04.2011
wetenschapper en arbeider in fabriek
wetenschapper en arbeider in fabriek (detail) - foto: loek van vlerken 17.04.2015
wetenschapper en arbeider in fabriek (detail)
chemische fabriek - foto: loek van vlerken 06.04.2011
chemische fabriek
huizen met middenboven gaper - symbool drogist - foto: loek van vlerken 06.04.2011
huizen met midden boven grote gaper (symbool drogist)
microscoop - foto: loek van vlerken 06.04.2011
microscoop
d. pijlerbekroningen (16 stuks) – 5 verschillende typen
gebakken aarde, 37 cm

geveldeel - foto: loek van vlerken 06.04.2011
pijlerbekroningen

Helaas blijkt dat bij de restauratie van het gebouw in 2016, een van de pijlerbekroningen flink is beschadigd:
schade aan gevelsteen - foto: loek van vlerken 14.07.2016  schade aan gevelsteen - foto: loek van vlerken 14.07.2016

In 1877, bij de omzetting van het Atheneum Illustre tot universiteit, werd Johannes Diderik van der Waals (1837-1923) benoemd als eerste hoogleraar natuurkunde. In 1880 werd aan de Plantage Muidergracht 6 begonnen met de bouw van een eigen instituut voor de natuurkunde, het Natuurkundig Laboratorium, dat in 1882 in gebruik genomen werd. Het Natuurkundig Laboratorium werd snel te krap. In 1935 verhuisde een gedeelte van dit Laboratorium naar de nieuwbouw aan de Nieuwe Achtergracht 129 en werd vanaf 1937 het Van der Waals Laboratorium genoemd. In 1964 verliet het Van der Waals Laboratorium de Nieuwe Achtergracht en verhuisde naar Valckeniersstraat 67.

bron: Stadsarchief Amsterdam

In het trappenhuis is nog een werk van Hildo Krop te vinden: een bronzen buste uit 1965 van Johan Pieter Wibaut (1886-1967) – zie Mo 49