B 75 – Gemeentelijke HBS voor meisjes – Amsterdam

Gerrit van der Veenstraat 99, Amsterdam

1928-30

beeldjes tussen de bogen aan de lange zijde van de gymzaal - foto: loek van vlerken 10.08.2018
beeldjes tussen de bogen aan de lange zijde van de gymzaal

staande man met rol in rechterhand - foto: loek van vlerken 21.01.2011a. pijlerbekroning zijde Anthonie van Dijckstraat:
wijdbeens staande man met opgerold document in rechterhand
Franse kalksteen, ca. 100 cm
amor - foto: loek van vlerken 21.02.2011
man met sikkel en pikhaak - foto: loek van vlerken 21.02.2011beelden op toren - foto: loek van vlerken 21.02.2011beelden op toren - foto: loek van vlerken 21.02.2011b. 2 beelden op toren:
1. man met sikkel en pikhaak
2. Amor
brons, 130 cm

jan sluijters - foto: loek van vlerken 10.08.2018springend hert - foto: loek van vlerken 10.08.2018springend paard - foto: loek van vlerken 10.08.2018zijgevel - rubensstraat - foto: loek van vlerken 10.08.2018c. beeldjes aan baksteen-bogen zijde Rubensstraat:
1. de schilder Jan Sluyters
2. opspringend hert
3. springend paard
gebakken aarde, ca 52 cm

clown op gymnastiektoestel - foto: loek van vlerken 21.01.2011clown op gymnastiektoestel - foto: loek van vlerken 10.08.2018roeister - foto: loek van vlerken 10.08.2018tennister, roeister, clown - foto: loek van vlerken 10.08.2018d. beeldjes tussen bogen, lange zijde gymzaal:
1 clown op gymnastiek toestel (4x)
2. staand meisje met roeispaan (3x en 1x aan de Gerrit van der Veenstraat)
3. staand meisje met tennisracket (3x)
gebakken aarde, 44 cm

fontein met faun - foto: hildo krop museum
e. beeld boven fontein op pijler:
faun
gebakken aarde, 94 cm
verloren gegaan
Mogelijk is bovenstaande afbeelding de bewuste fontein. Een exemplaar van dit beeld was in bruikleen bij het Singermuseum in Laren, maar werd in 1990 verkocht. Tegenwoordige verblijfplaats is onbekend.

f. sproeier in de vorm van faun met slang boven bassin
gebakken aarde, 65 cm
verloren gegaan

architect: N. Lansdorp

 

paul koning 'de denker'- foto: loek van vlerken 20.01.2011han wezelaar 'moeder en kind' - foto: loek van vlerken 20.01.2011Het gebouw van de voormalige HBS voor meisjes (nu Gerrit van der Veen College) aan de Gerrit van der Veenstraat in Amsterdam telt een groot aantal kunstwerken. Naast de twee beelden van Han Wezelaar en Paul Koning bezit het gebouw beeldhouwwerken van Hildo Krop.
De ingang van het gebouw aan de Gerrit van der Veenstraat wordt gemarkeerd door een smalle, hoge toren. Volgens het ontwerp zou aan de linkerzijde van deze toren een tweede school gebouwd worden, maar  werd niet uitgevoerd. Bovenop de toren staan twee bronzen beelden van Hildo Krop: een man met sikkel en pikhaak en Amor.

Verder zijn er aan de gevel verschillende beeldjes van gebakken aarde. In 1925 boetseerde Krop voor zijn zoontje een olifant en bakte het daarna in de potkachel. Hij vond dat zo leuk dat hij, om de techniek beter te kunnen beheersen, een jaar lang keramiek lessen ging volgen in de Quellinusschool in Amsterdam. De techniek ging hij regelmatig toepassen bij opdrachten van de gemeente aan verschillende gebouwen. Ook het nieuwe Gemeentelijke Middelbare Meisjesschoolgebouw voorzag hij aan alle kanten met kleine beeldjes van gebakken aarde. Aan de Gerrit van der Veenstraat, vlak bij de hoek met de Rubensstraat: een meisjesfiguur. In de Rubensstraat: De schilder Jan Sluijters, een opspringend hert en springend paard. In de Anthonie van Dijckstraat plaatste hij een serie beeldjes tussen de bogen aan de lange zijde van de voormalige gymzaal: Clown op gymnastiektoestel, Staand meisje met roeispaan en Staand meisje met tennisracket.

In de Anthonie van Dijckstraat is ook nog een kalkstenen beeldje te vinden: een staande man met rol in rechterhand. In de tuin heeft ook nog een fontein gestaan met een faunfiguur en een sproeier in de vorm van een faun met slang boven het bassin. Dit werk is verloren gegaan.

Het blijkt echter dat er nog meer beeldhouwwerk van Krop aan dit gebouw gezeten heeft, gezien de krantenfoto uit de Telegraaf van 19 juli 1930 die net na het voltooien van het pand genomen is. Een meisje met een hertje aan haar voeten en hoger aan de toren staat een man die een vogel laat vliegen. Van dit laatste beeld zijn nog resten aan de toren waarneembaar.torenbeelden - foto: telegraaf 19.07.1930
restant beeld aan de toren - foto: loek van vlerken 10.08.2018

Tot de Tweede Wereldoorlog huisde in het gebouw deze Gemeentelijke HBS voor meisjes. Gedurende de bezetting hebben de Duitsers in 1940 het pand in beslag genomen en tot hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst (SD) gemaakt. Op 26 november 1944 werd het gebouw getroffen door een geallieerde bomaanval, die beperkte schade aan dit gebouw aanrichtte, maar vooral zo’n dertig huizen verwoestte.
euterpestraat 1944 - foto: hildo krop museum

Mijn oorspronkelijke vermoeden dat de pijlerbekroning aan de toren bij dit bombardement verloren is gegaan blijkt niet juist. Een foto uit het Stadsarchief van ca. 1951 laat het herstelwerk van het bombardement zien.

gerrit van der veenstraat - foto: beeldbank stadsarchief ca. 1951

De foto toont ook dat het beeld aan de toren hier nog aanwezig is. Waarschijnlijk is er sprake van verval. Krop gebruikte vermoedelijk voor dit beeld inferieure Franse kalksteen, net als de pijlerbekroning aan de Anthonie van Dijckstraat. Ook dit beeld van een wijdbeens staande man met opgerold document in rechterhand is niet in al te beste staat. De foto van januari 2011 laat het opgerold document nog zien; op de foto van augustus 2018 blijkt er alleen nog een stompje arm overgebleven.

foto's: loek van vlerken - links 21.01.2011 - rechts 01.08.2018

Vanwege het oorlogsverleden werd de straat, die voor en tijdens de oorlog Euterpestraat heette, na het einde van de oorlog hernoemd naar de beeldend kunstenaar en verzetsstrijder Gerrit van der Veen.

bron: Wikipedia; Delpher