B 65 – Pathologisch Anatomisch Laboratorium van het Wilhelmina Gasthuis (vier pijlers) – Amsterdam

Nicolaas Beetsstraat, Amsterdam

1926-28

pijlerversieringen - foto: loek van vlerken 29.03.2012man met arend - met met raaf - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met zittende arend op de rechter arm
man met raaf in watergolven

vrouw met vogel - vrouw met vlammend hart - foto: loek van vlerken 04.01.2018
vrouw met vogel koesterend in de handen
vrouw met vlammend hart in de hand

vrouw met kelkbloem - vrouw in orante-houding - foto: loek van vlerken 04.01.2018vrouw met kelkbloem
vrouw in orante-houding

man met vogel - man met pijl en boog - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met neerdalende vogel
man met pijl en boog

hardsteen, 205 cm

architect: A.R. Hulshoff

 

pijlerversieringen n.beetsstraat - foto: loek van vlerken 01.04.2011

Het WG-terrein omvat een verzameling gebouwen die deel uitmaakten van een ziekenhuis: het Wilhelmina Gasthuis. Het oudste gedeelte bestond naar de modernste inzichten uit vrijstaande paviljoens in een parkachtige omgeving. Tot 1937 werden er nog paviljoens bijgebouwd. In de jaren vijftig kwam men tot de conclusie dat het terrein te vol was geworden. Na jaren van touwtrekken verhuisde het Academisch Ziekenhuis, zoals het inmiddels heette, in 1983 naar Amsterdam Zuidoost. In de paviljoens van het WG-terrein trokken kunstenaars, kleine bedrijfjes en welzijnsorganisaties.  Het Pathologisch Anatomisch Laboratorium is nu een expositieruimte, café-restaurant en een filmzaal.

Aan de buitenzijde van het Pathologisch Anatomisch Laboratorium, aan de Nicolaas Beetsstraat, loopt een overdekte gang naar het Jacob van Lennepkanaal. Via deze gang legden de overledenen hun laatste weg af, waarna ze per schip naar de laatste rustplaats werden vervoerd. Deze gang heeft vier pijlers welke door Hildo Krop van beeldhouwwerk zijn voorzien. Aan beide zijkanten van elke pijler hakte hij mannen- en vrouwenfiguren met verschillende attributen.
Hildo Krop hanteerde niet altijd erg toegankelijke symboliek. Zijn productie was enorm en hij had zichzelf de eis gesteld dat zijn werk ‘betekenisvolle inhoud’ moest hebben. Om niet in herhaling te treden was hij genoodzaakt steeds weer nieuwe betekenissen te zoeken, met tot gevolg dat de symbolen soms erg gezocht waren of nog nauwelijks te begrijpen. De symbolen bij de beelden aan het Pathologisch Anatomisch Laboratorium hebben waarschijnlijk te maken met leven en dood:

man met zittende arend op arm - foto loek van vlerken 04.01.2018 man met arend op de arm (detail) - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met zittende adelaar op rechter arm: waakzaamheid
Het beeld van de man met de adelaar heeft Krop later uitgewerkt tot een losstaand beeld waarbij hij het de titel ‘De waakzaamheid in eigen hand genomen’ gaf (B 99).
man met raaf op golven - foto: loek van vlerken 04.01.2018 man met raaf op golven (detail) - foto: loek van vlerken 04.01.2018 man met raaf op golven (detail) - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met raaf in golven: eenzaamheid
Over dit symbool lopende verklaringen nogal uiteen. Lagerweij-Polak spreekt van een Phoenix die uit de as herrijst.  Ook wordt het wel gezien als een vogel op haar nest – als symbool van geborgenheid. Meer waarschijnlijk is het dat we hier te maken hebben met een raaf zittend op golven. De raaf heeft in vele culturen symbolische betekenis en in combinatie met water doet het vermoeden ontstaan dat het om een christelijk symbool gaat, met name de symboliek uit het verhaal van de Zondvloed:  “Noach liet een raaf los, die heen en weer bleef vliegen tot het water op de aarde was opgedroogd”. De raaf is hier het symbool voor het rusteloos zwerven en ook symbool van de eenzaamheid.
vrouw met vogel koesterend in haar handen - foto: loek van vlerken 04.01.2018 Vrouw met vogel koesterend in haar handen (detail) - foto: loek van vlerken 04.01.2018
vrouw een vogel koesterend in de handen: koestering
Ook het beeld van de vrouw met een vogel koesterend in haar hand heeft Krop later uitgewerkt tot een losstaand beeld (B 95).
vrouw met vlammend hard in hand - foto: loek van vlerken 04.01.2018 vrouw met vlammend hard in hand (detail) - foto: loek van vlerken 04.01.2018
vrouw met vlammend hart in de hand: liefde 
vrouw met kelkbloem - foto: loek van vlerken 04.01.2018
vrouw met kelkbloem: zuiverheid
Ook hier zijn weer twijfels: de lelie staat symbool voor maagdelijkheid en zuiverheid, maar het kan ook bedoeld zijn als grafbloem en staat dan als symbool voor de dood.
vrouw in orante-houding - foto: loek van vlerken 04.01.2018
vrouw in orante-houding: meditatie
Deze gebedshouding werd veelvuldig in de vroegchristelijke kunst afgebeeld.
man met neerdalende vogel - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met neerdalende vogel: loslaten
man met pijl en boog - foto: loek van vlerken 04.01.2018
man met pijl en boog: strijd